Kullanıcı Rolleri ve Yetkiler

NowToPrint platformunda yetkilendirme sadece rol adından ibaret değildir. Güncel model; platform rolleri, organizasyon rol şablonları, permission'lar, capability entitlement'ları ve kaynak scope'u birlikte 13 katmanlı yetkilendirme stack üzerinden değerlendirir.

13 Katmanlı Yetkilendirme Stack

Sözleşme aşağıdaki 13 değerlendirme alanını tanımlar. Bu, her rotada 13 ayrı çalışma zamanı kontrolünün ölçülüp etkinleştirildiği iddiası değildir. İlişki tabanlı yetki ve ölçümlü kota için sözleşmede model-hazır alanlar da vardır; işlemin gerçek sunucu sınırı belirleyicidir.

┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│  Katman 1:  Kimlik Doğrulama (BetterAuth + Firebase)    │
│  Katman 2:  Kullanıcı Durumu (aktif/askıya alınmış)     │
│  Katman 3:  Kiracı Sınırı (organizasyon izolasyonu)     │
│  Katman 4:  Kaynak Kapsamı (platform/org/profil/takım)  │
│  Katman 5:  Rol → İzin (RBAC)                           │
│  Katman 6:  İzin → Yetenek (eşleme)                     │
│  Katman 7:  Paket Yetkilendirme (yetenek durumu)        │
│  Katman 8:  Fatura Sözleşmesi (hibe durumu)             │
│  Katman 9:  Hedefleme Geçersiz Kılma (pilot/kurucu)    │
│  Katman 10: Yayın Kapısı (özellik bayrağı)              │
│  Katman 11: Kullanım Kotası (ölçümlü limitler)          │
│  Katman 12: Risk Kontrolü (geçerli politika)             │
│  Katman 13: Karar Denetimi (karar kanıtı)             │
└─────────────────────────────────────────────────────────┘

Kararlar Nasıl Alınır

Bir istek izin almak için tüm geçerli katmanları geçmelidir. Herhangi bir katman erişimi reddederse, istek engellenir ve sebep denetim için kaydedilir.

Platform Rolleri (Global)

Platform genelinde geçerli olan rollerdir. Admin paneline erişim ve sistem yönetimi için kullanılır.

Yönetim Rolleri

Rol	Risk	Açıklama
Platform Sahibi (`platform_owner`)	🔴 Kritik	En üst canonical platform yetkisi
Güvenlik Yöneticisi (`security_admin`)	🔴 Kritik	Güvenlik yapılandırması, rol ve API key yönetimi

Not: Eski admin, superadmin ve super_admin platform değerleri yalnız migration girdisidir; runtime izni vermez ve yeni platform atamalarında seçilemez. Auditor rolünün tek bir yazımı vardır: readonly_auditor.

Operasyonel Roller

Rol	Risk	Açıklama
Pazaryeri Operasyonları (`marketplace_ops`)	🟠 Yüksek	Günlük pazaryeri operasyonları
Finans Yöneticisi (`finance_admin`)	🟠 Yüksek	Finansal operasyonlar, ödemeler, komisyonlar
Entitlement Yöneticisi (`entitlement_admin`)	🟠 Yüksek	Paket ve yetenek yönetimi
Fiyatlandırma Yöneticisi (`pricing_admin`)	🟠 Yüksek	Fiyatlandırma yapılandırması
Destek Yöneticisi (`support_admin`)	🟡 Orta	Salt okunur destek erişimi
Büyüme Yöneticisi (`growth_admin`)	🟡 Orta	Analitik ve büyüme operasyonları
İçerik ve Yerelleştirme Yöneticisi (`content_localization_admin`)	🟡 Orta	İçerik ve çeviri yönetimi
Ana Veri Sorumlusu (`master_data_steward`)	🟡 Orta	Ana veri düzenleme/yayınlama
Ana Veri Onaylayıcısı (`master_data_approver`)	🟡 Orta	Ayrı ana veri onayı
Standart Sorumlusu (`standards_steward`)	🟡 Orta	Standart verisi yönetimi
Salt Okunur Denetçi (`readonly_auditor`)	🟢 Düşük	Uyum denetimi — salt okunur

Organizasyon Rolleri

Organizasyon içindeki rol şablonları organizasyon türüne göre farklılık gösterir.

Alıcı Organizasyonlar (Bireysel / Kurumsal)

Rol	Açıklama	Temel İzinler
Sahip (`org_owner`)	Organizasyon kapsamındaki sahiplik ve yönetim	Geçerli alıcı rol izinleri
Yönetici (`org_admin`)	Org ayarları, üyeler ve operasyonları yönetir	Üye yönetimi, ayarlar
Alıcı Yöneticisi (`buyer_manager`)	RFQ oluşturma, teklif ve sipariş yönetimi	RFQ, teklif, sipariş
Alıcı Üyesi (`buyer_member`)	RFQ oluşturma, kendi siparişlerini görme	RFQ, kendi sipariş
Finans (`finance_member`)	Fatura görüntüleme, ödeme yönetimi	Fatura, ödeme
İzleyici (`viewer`)	Salt okunur erişim	Yalnızca görüntüleme

Matbaa Üretici Organizasyonları

Rol	Açıklama	Temel İzinler
Sahip (`producer_owner`)	Tam üretim operasyonları ve iş yönetimi	Geçerli üretici rol izinleri
Yönetici (`producer_admin`)	Operasyon müdürü — ekip ve üretimi yönetir	Tam üretici operasyonları
Teklif Yöneticisi (`quote_manager`)	Gelen RFQ'ları ve teklifleri yönetir	RFQ görme, teklif yönetme
Üretim Müdürü (`production_manager`)	Atölye lideri — sipariş ve üretim durumu	Sipariş, üretim takibi
Satış Temsilcisi (`sales_rep`)	Satış koordinasyonu	Üretici sipariş görme/yönetme ve müşteri görme
Finans (`producer_finance`)	Finansal operasyonları yönetir	Finans, ödeme yönetimi
İzleyici (`producer_viewer`)	Eşleşen talep, teklif ve siparişleri görme	Yalnızca görüntüleme

Ajans / Broker Organizasyonları

Rol	Açıklama	Temel İzinler
Sahip (`agency_owner`)	Tam ajans operasyonları ve müşteri yönetimi	Geçerli ajans rol izinleri
Yönetici (`agency_admin`)	Operasyon lideri — ekip ve iş akışları	Tam ajans operasyonları
Alıcı (`agency_buyer`)	Müşteri yöneticisi — müşteriler adına RFQ	Müşteri tarafı alıcı
Satıcı (`agency_seller`)	Tedarikçi ilişkileri — tedarikçi etkileşimleri	Teklif, üretim koordinasyonu
Finans (`agency_finance`)	Faturalama, ödemeler, komisyonlar	Finansal operasyonlar

İzin ve Capability İlişkisi

Rol bir permission verir; permission çoğu durumda bir capability'ye bağlanır. Organizasyonun paketi o capability'yi vermiyorsa kullanıcıda permission olsa bile işlem engellenebilir.

┌──────────┐     ┌──────────────┐     ┌──────────────┐     ┌──────────┐
│   Rol    │────▶│   İzin       │────▶│  Yetenek     │────▶│  Paket   │
│          │     │              │     │              │     │  Durumu  │
└──────────┘     └──────────────┘     └──────────────┘     └──────────┘
                                                            ▼
                                              ┌──────────────────────┐
                                              │ live | locked |      │
                                              │ preview | pilot |    │
                                              │ coming_soon |        │
                                              │ contact_sales        │
                                              └──────────────────────┘

Örnek İzin	Bağlı Yetenek	Not
`rfq.create`	`marketplace.rfq.create`	Alıcı RFQ oluşturma
`producer.quote.create`	`supplier.quote.manual`	Tedarikçi teklif oluşturma
`producer.order.manage`	`supplier.order.lifecycle.basic`	Tedarikçi sipariş operasyonu
`admin.entitlements.manage`	Control-plane yüksek risk	Onay ve denetim gerektirir
`admin.roles.manage`	IAM yüksek risk	Rol değişikliği izni

Kayıt Sırasında Rol Ataması

Kurulum, organizasyon kapsamındaki canonical sahip rolünü oluşturur:

Kullanım	Sahip rolü
Bireysel / kurumsal alıcı	`org_owner`
Ajans	`agency_owner`
Matbaa/üretici	`producer_owner`

owner sade rol şablonudur; yeni üyeliklerde ayrıca eski bir owner rolü saklanacağı anlamına gelmez. Malzeme/ekipman satıcısının ayrı self-servis kaydı kapalıdır. Üretici sahip rolü de adayın üretim yetkilerini açmaz; etkin üyelik, organizasyon rol durumu ve entitlement gerekir.

Organizasyon Finans rolleri (finance_member, producer_finance, agency_finance), platform finans onayı, iade, hakediş serbest bırakma, rol/entitlement yönetimi veya billing.manage vermez. İlgili tablolar görev ailelerini anlatır; her işlemin açık olduğunu garanti etmez.

Control-Plane Yönetişimi

Kontrol Alanı	Launch Kuralı
Yüksek riskli rol, entitlement, finans ve API-key	En az 30 günde bir gözden geçirme
Standart organizasyon ve platform erişimi	En az 90 günde bir gözden geçirme
Salt okunur denetçi erişimi	En az 180 günde bir gözden geçirme
Break-glass yükseltme	24 saat veya daha kısa süre sınırı
Policy değişiklikleri	Code review ve audit kanıtı
Karar logları	Allow/deny, override kararları denetlenebilir olmalı

Üye Davet Etme

Doğru organizasyon bağlamına geçip Takımlar sayfasını açın.
Erişim ve koltuk koşulları uygunsa Üye davet et seçeneğini kullanın.
E-posta ile Yönetici, Operasyon, Finans veya İzleyici şablonunu seçin.
Gönderin; belirsiz sonuçta aynı denemeyi sürdürün.
Davetli, eşleşen doğrulanmış e-postayla bekleyen daveti kabul eder.

Kaydedilmiş davet e-posta teslim kanıtı değildir; evrensel yedi gün garantisi yoktur. Sahiplik davetle atanmaz. Platform rolü de organizasyon davetinden türetilmez.

Rol Değiştirme

Takımlar, rol şablonlarını ve üyelikleri gösterir. Genel bir üye satırı Rol Değiştir menüsü sunulmaz. Sahiplik için uygun etkin üyeyi ayrı Sahipliği devret kontrolünden seçin; işlem sunucuda yetki, güvenlik ve sahiplik koşullarını doğrular. Diğer rol değişiklikleri yetkili yönetim akışında yapılır.

Mevcut başlangıç yapılandırmasında MFA kapalıdır; hassas iş işlemleri güncel politika uyarınca yakın zamanda yapılmış birincil giriş ister. Bu durum işlem izninin veya onayın yerini almaz. Gerektiğinde yeniden giriş yapın; oturum yenilemesi doğrulama zamanını yenilemez.

En İyi Uygulamalar

En Az Yetki Prensibi: Kullanıcılara sadece ihtiyaç duydukları rolü atayın
Düzenli Denetim: Üye, rol ve entitlement değişikliklerini periyodik olarak gözden geçirin
Kritik İşlemler: Rol, entitlement, API key ve finans işlemlerini approval/audit akışına bağlayın
Ayrılan Çalışanlar: Ayrılan personeli hemen çıkarın ve servis hesaplarını revoke edin
Paket Ayrımı: Kullanıcıda permission olsa bile organizasyon paketinin capability erişimini ayrıca kontrol ettiğini unutmayın

Ayrıca Bakınız

Kayıt ve Oluşturma — tam kurulum rehberi
Roller ve İzinler Referansı — tam yönetici referansı
Paketler ve Yetkilendirmeler — planların özellik erişimini nasıl kontrol ettiği
Organizasyon Yönetimi — organizasyon yönetimi

Önceki: ← İlk Siparişiniz | Sonraki: Klavye Kısayolları →