PDF Araçları Sözlüğü

Araçlarda ve raporlarda geçen baskı terimlerinin sade karşılıkları. Her terim tek cümleyle anlatılır; araçta bir karşılığı varsa sonunda Araçta ile ne yaptığı yazılır. Terimler konularına göre gruplanmıştır; her başlığa doğrudan bağlantı verilebilir.

Sayfa ölçüleri ve alanlar

PDF'te her sayfanın birkaç "alanı" vardır. Paylaşılan raporda bunların PDF'teki adlarını da görebilirsiniz: MediaBox sayfa boyutudur, CropBox görünür alandır, TrimBox kesim alanıdır, BleedBox taşma alanıdır, ArtBox içerik alanıdır.

• Taşma payı (bleed): Kesim çizgisinin dışına taşan görsel alanı. Kesim hafif kayarsa kenarda beyaz çizgi kalmasın diye gerekir; genellikle 3 mm. Araçta: Eksik taşma payı kenar kenar uyarılır. Taşma payı ekleme aracı, sayfanın kendi kenar görüntüsünü aynalayarak halkayı oluşturur; yeni piksel uydurmaz.
• Taşma alanı (BleedBox): Sayfanın taşma payı dahil boyutunun PDF'teki tanımı. Araçta: Eksik taşma alanı bulgu olarak bildirilir; bulgusu olan dosya Hazır olamaz.
• Kesim alanı (TrimBox, kesim ölçüsü, bitmiş boyut, trim): İşin kesildikten sonraki gerçek boyutu. PDF'te sayfanın kesim alanı olarak tanımlanır.
• Sayfa boyutu (MediaBox): Sayfanın PDF'te tanımlı tam boyutu. Kesim alanı ve taşma alanı bunun içinde tanımlanır.
• Görünür alan (CropBox): Görüntüleyicide ve yazdırmada gösterilen sayfa bölümü. Çoğu dosyada sayfa boyutuna eşittir.
• İçerik alanı (ArtBox): Sayfanın asıl içeriğinin kapladığı alanın PDF'teki tanımı.
• Güvenli alan: Kesimde kayma olsa bile kesilmemesi gereken yazı ve görsellerin kalması gereken, kesim çizgisinin içindeki bölge.
• Sırt: Kitabın ciltlendiği kenar.
• Cilt kenarı: Sayfanın ciltlendiği kenar. Cilt kenarı yanında taşma payı ve boşluklar ayrı düşünülür.

Montaj, forma ve cilt

• Montaj (imposition): Sayfaları baskı tabakasına, katlanınca doğru sıraya gelecek biçimde yerleştirmek. Araçta: Telli kitapçık, formalı kitap, çok-up. Sayfaların içeriğine dokunmaz.
• Tabaka: Baskı makinesine giren tek bir büyük kâğıt. Montaj sayfaları bu kâğıdın üstüne yerleştirir.
• Forma (signature): Katlanmış bir baskı birimi. Bir tabaka katlanınca 4, 8 ya da 16 sayfalık bir forma verir. Forma "imza" değildir; "imza" yalnızca dijital imza için kullanılır. Araçta: Formalı kitapta her forma kendi sayfa aralığıyla planlanır.
• Formalı kitap: Sayfaları formalar hâlinde basılıp katlanan, sonra formaların birbirine dikilip ciltlendiği kitap.
• Çok-up (N-up): Bir tabakaya birden çok sayfayı ızgarayla yerleştirmek. Araçta: 2-up, 4-up ve özel ızgaralar.
• Adım-tekrar (step and repeat): Aynı tasarımı tabakaya yan yana tekrar tekrar yerleştirmek; kartvizit gibi işlerde kullanılır.
• Kes-yığ (cut and stack): Basılan tabakaların kesilip üst üste yığılmasıyla sayfa sırasının kendiliğinden doğru çıktığı yerleşim.
• Çift yüz (duplex): Kâğıdın iki yüzüne de basılması.
• Yana çevirme (work-and-turn): Bir tabakanın iki yüzünün tek plakadan basılması. İkinci yüz için tabaka yana doğru çevrilir. Araçta: Adında "yana çevirme" geçen çift yüz hazır iş akışları ön ve arka yüzü bu yolla tek plakaya yerleştirir.
• Baştan çevirme (work-and-tumble): Yana çevirmeyle aynı fikir; ama tabaka baştan (üstten alta) çevrilir. Araçta: Adında "baştan çevirme" geçen çift yüz hazır iş akışları ön ve arka yüzü bu yolla tek plakaya yerleştirir.
• Kitapçık: Birkaç tabakanın iç içe katlanıp ortadan tutturulduğu küçük kitap.
• Tel dikiş: Katlanmış tabakaların sırtından tel zımbayla tutturulması.
• Amerikan cilt: Sayfaların sırttan tutkalla kapağa yapıştırılarak ciltlenmesi.
• Freze payı: Amerikan ciltte tutkalın tutunması için sırttan kazınan kenar payı.
• Kâğıt kalınlığı (caliper): Kâğıdın mikron (µm) cinsinden kalınlığı. Kayma payı ve sırt hesabı bu değere bağlıdır.
• Gramaj: Kâğıdın metrekare ağırlığı (g/m²).
• Kayma payı (creep): Kalın kitapçıklarda içteki sayfaların dışa taşması. Araçta: Montajda isteğe bağlı telafi edilir.
• Ara boşluk (oluk): Tabakada sayfalar arasında bırakılan boşluk. Oluk kesim çizgisi bu boşluğun ortasından geçen kesim çizgisidir; sıfır oluklu yerleşimde yoktur.
• Fire: Tabakada sayfalara ayrılmayıp kesilip atılan alan.

Baskı işaretleri

• Kesim işareti (crop marks): Sayfa köşelerinde kesilecek yeri gösteren kısa çizgiler. Taşma payının dışında durur.
• Kırım işareti (katlama işareti, fold marks): Kenar boşluğunda tabakanın nereden katlanacağını gösteren kısa işaretler. Araçta: Katlama işaretli kitapçık hazır iş akışları üst ve alt kenar boşluğuna kesik çizgili bir katlama işareti çizer. Katlamalı broşürlere eklenmez.
• Renk barı (renk şeridi, colour bar): Basılan renkleri kontrol etmek için tabakanın kenar boşluğuna basılan küçük renk yamaları şeridi. Araçta: Renk şeritli hazır iş akışları alt kenar boşluğuna 7 yama (C, M, Y, K ve %25, %50, %75 K) ekler. Bu, tabakaya işlem rengi ekler.
• Registration (kayıt rengi): Tüm renk plakalarına birden basılan özel renk adı. Kesim ve kros işaretleri genellikle bu renkle basılır, böylece her plakada görünürler. Araçta: Paylaşılan rapor adlandırılmış renkleri (özel renk, lak, kayıt rengi) PDF'te yazılan adlarıyla listeler.

Renk ve mürekkep

• CMYK: Baskının dört mürekkebi: camgöbeği (C), eflatun (M), sarı (Y) ve siyah (K).
• RGB: Ekranların kırmızı, yeşil ve mavi renk modeli. Baskıda CMYK'ya çevrilmesi gerekir. Araçta: NowToPrint RGB'den CMYK'ya dönüşüm yapmaz.
• Lab: Cihazdan bağımsız, insan gözüne göre tanımlanmış renk modeli.
• DeviceN: Birden çok mürekkebi birlikte tanımlayan renk uzayı; özel renk karışımlarında geçer.
• Özel renk (spot): C, M, Y ve K karışımı yerine kendi plakasından basılan adlandırılmış mürekkep. Lak ve kayıt rengi de adlandırılmış renklerdir. Araçta: Paylaşılan rapor adlandırılmış renkleri PDF'te yazılan adlarıyla ve yedek modelle listeler. Özel renkler tek başına Hazır sonucunu engellemez.
• Ayrım (separation): Bir rengin kendi plakası için ayrılmış hâli; özel renkler PDF'te bu biçimde tanımlanır.
• Lak: Baskının üstüne sürülen kaplama; PDF'te adlandırılmış renk olarak çizilir.
• TAC (toplam mürekkep kaplaması): Bir noktadaki C, M, Y ve K yüzdelerinin toplamı. Çok yüksekse mürekkep kurumaz ve bulaşır; üst sınır kâğıda ve baskı yöntemine göre değişir. Araçta: Ölçemediği yerde "ölçülemedi" der, tahmin etmez. Ön kontrol TAC'ı alt sınır olarak ölçer ve Neye göre elensin seçicisindeki profile göre karşılaştırır (Baskı tabanı %330, kaplamasız %280). Değeri matbaanıza sorun. Hazır iş akışlarında kâğıda göre sınırlar vardır (kuşe %330, kuşesiz %280, gazete kağıdı %240, SC %270; ölçüm üst sınırdır), paylaşılan rapor sayfa başına mürekkep görünümü gösterebilir ve Studio bunu mürekkep ısı haritası olarak gösterebilir.
• Toplam mürekkep sınırı: Bir kâğıt için izin verilen en yüksek toplam mürekkep (TAC). Araçta: İş akışları sayfasındaki mürekkep sınırlı hazır iş akışları, kâğıda göre sabit bir sınıra ya da sizin yazdığınız %100–%400 arası bir sayıya göre kontrol eder.
• Kuşe / kuşesiz: Kuşe, yüzeyi kaplanmış (parlak ya da mat) kâğıttır; mürekkebi az emer ve daha yüksek TAC kaldırır. Kuşesiz kâğıt kaplamasızdır; mürekkebi emer ve daha düşük TAC sınırı ister.
• Zengin siyah: Dört mürekkebin karışımıyla elde edilen siyah. Büyük alanlarda iyidir, küçük yazıda kayma yüzünden bulanır. Araçta: 8 punto altı RGB veya çok mürekkepli siyah yazı işaretlenir; araçlar bunu kendiliğinden K'ya çevirmez.
• Üst baskı (overprint): Bir nesnenin altındaki rengi kesmeden üstüne basılması. Araçta: Araç üst baskı ayarlarını değiştirmez; bu RIP'in işidir.
• Beyaz üst baskı: Beyaz bir nesnenin üst baskı olarak ayarlanması. Baskıda beyaz hiçbir şey basmaz, nesne yok olur ve altındaki içerik görünür kalır.
• Trapping: Plakalar hafif kayarsa komşu renkler arasında boşluk kalmasın diye renklerin kenarda biraz üst üste bindirilmesi. Araçta: Trapping RIP'e bırakılır.
• Çıktı amacı (output intent): PDF'in hangi baskı koşulu için hazırlandığını söyleyen kayıt (örneğin PSO Coated v3 ya da GRACoL). Araçta: Yoksa bilgi notu olarak bildirilir. Araç dosyaya çıktı amacı eklemez.
• Baskı koşulu (PSO, FOGRA, GRACoL): Bir kâğıt ve baskı yöntemi için renklerin nasıl basılacağını tanımlayan standart.
• ICC profili: Bir cihazın ya da baskı koşulunun renklerini tarif eden profil dosyası.
• İnce çizgi (hairline): Baskıda çıkmayacak kadar ince çizgi. Araçta: Profilin asgarisinden inceyse bulgudur. Araçlar çizgiyi kendiliğinden kalınlaştırmaz; dosyayı hazırlandığı programda düzeltin.
• Küçük metin (punto): Punto yazı boyutu birimidir (1 punto = 1/72 inç). Çok küçük yazı, özellikle birden çok mürekkeple basılırsa kayma yüzünden okunmaz.

Yazı tipi, görsel ve saydamlık

• Gömülü yazı tipi: Yazı tipinin PDF'in içine kaydedilmiş olması. Gömülü değilse baskıda başka bir yazı tipi devreye girebilir. Araçta: Araçlar yazı tipi gömmez.
• Anahatlandırma: Yazının yazı tipi olarak değil, çizim olarak saklanması. Araçta: NowToPrint yazı tipini anahatlara çevirmez.
• Saydamlık (şeffaflık): Bir nesnenin altındakini kısmen göstermesi. PDF/X-4 saydamlığa izin verir, eski standartlar vermez.
• Düzleştirme: Saydamlığın, saydam olmayan parçalara çevrilmesi. Araçta: Düzleştirme RIP'e bırakılır.
• DPI / PPI: Görselin çözünürlüğü: bir inçe düşen nokta ya da piksel sayısı. Düşükse baskıda bulanık çıkar.
• Boş sayfa: Üzerinde hiçbir şey basılmayan sayfa. Kasıtlıysa sorun değildir.

Standartlar ve geç bağlama

• PDF/X: Baskıya gönderilmek üzere tasarlanmış PDF standartları ailesi. PDF/X-4 şeffaflığa ve ICC renk profillerine izin verir, hedefimiz odur. Ürünümüzde PDF/X-1a veya PDF/X-3 hedeflendiğinde RGB bulgu olur. Araçta: Araçlar PDF/X-4 ile çalışmayı hedefler; dosyanızı X-4'e dönüştürmez.
• PDF/X-1a: Saydamlığa ve ICC profillerine izin vermeyen, eski ve sıkı PDF/X sürümü.
• PDF/X-3: ICC renk profillerine izin veren ama saydamlığa izin vermeyen PDF/X sürümü.
• PDF/X-4: Saydamlığa ve ICC renk profillerine izin veren güncel PDF/X sürümü.
• GWG (Ghent Workgroup): Baskı öncesi dosya hazırlamak için sektör özellikleri yayımlayan çalışma grubu. Ön kontrol profilleri bu özelliklere göre seçilebilir.
• Geç bağlama (late binding): Renk dönüştürme, düzleştirme ve yazı tipi gömme gibi kararların dosyada erkenden değil, baskıya en yakın aşamada (RIP'te) verilmesi. Araçta: Bu işlemler araçlarda yapılmaz.
• RIP: Baskı makinesinin önündeki, PDF'i makinenin anlayacağı noktalara çeviren yazılım. Araçta: Renk dönüştürme, şeffaflık düzleştirme, yazı tipi gömme ve trapping RIP'e bırakılır (Geç Bağlama).
• Belge bilgileri: Paylaşılan tek dosya raporundaki bölüm: sayfa sayısı ve boyutu, kutular, taşma payı, yazı tipleri, görseller ve dosyanın beyan ettiği PDF/X sürümü ile çıktı amacı. Araçta: Yalnızca bilgi verir; sonucu ve Hazır durumunu değiştirmez. Kaydedilmeyen bilgi "kaydedilmedi" ya da "ölçülmedi" yazar, "yok" demek değildir.

Ön kontrol ve sonuçlar

• Ön kontrol (preflight): PDF'in baskıya uygunluğunun baskıdan önce denetlenmesi.
• Bulgu: Ön kontrolün bulduğu tek bir sorun ya da not; hata, uyarı ya da bilgi olabilir.
• Hazır: Kontrol temiz ve eksiksiz bitti, ölçümün kaynağı doğrulandı. Yalnızca masaüstü veya sunucu analizinden gelir. Araçta: Tarayıcıdaki kontrol ve sunucudaki iş akışı ön kontrolü hiç Hazır vermez. Bkz. sonucu okuma rehberi. Baskı onayı değildir.
• İncele: Hata, uyarı ya da bilgi notu var; ya da dosya temiz çıktı ama ölçümün kaynağı doğrulanmadı. Araçta: Bulgulara bakın. Bir kişinin gözden geçirmesi gereken her iş de buraya düşer.
• Değerlendirilemedi: Kontrolün bu dosyada yapılamadığı anlamına gelir. Geçti de değildir, engellendi de. Araçta: SSS sayfasında nedenlerine bakın.
• Ölçülemedi: Bir değerin dosyadan ölçülemediği anlamına gelir. Paylaşılan raporun mürekkep görünümünde çizgili gösterilir.
• Ölçülmüş kanıt: Dosyadan gerçekten ölçülmüş sonuç. Önizleme ölçülmüş kanıt değildir.
• Sayfa notu: Müşterinin onay bağlantısında Değişiklik iste derken belirli bir sayfa için yazdığı kısa metin; isterse sayfada bir noktaya iğnelenir ve numaralı işaretle görünür. Araçta: En çok 20 not, her biri en çok 300 karakter. Elle yazılan sayfa numarası dosyanın gerçek sayfa sayısına karşı denetlenmez; düz metindir. Notlar üyeye Müşteri onayı durumu panelinde ve Onay bağlantıları sayfasında görünür.

Bileşen, şablon ve iş akışı

• Bileşen: Tek bir iş birimi: ön kontrol, sayfa düzenle, montaj, yönlendir, böl, dağıt, incele.
• Şablon: Tek bir bileşenin kayıtlı, adlı ayarı. Örneğin "A5 telli kitapçık" bir montaj şablonudur.
• İş akışı: Bileşenlerden ve onların çıkışlarından oluşan akış; bileşenlerin şablonlarını kullanır. Ayrıntı: Bileşenler, şablonlar ve iş akışları.
• İş bileti: Cilt, kâğıt ve adet gibi iş bilgilerini taşıyan XJDF dosyası (.xjdf, .xml). Yönlendir bileşeninin kuralları bu bilgilere bakar.